Noem alle landen van Afrika

Waarom telt Afrika 54 landen?

De Afrikaanse Unie telt 55 lidstaten. Wij houden 54 aan: alle UN-erkende landen plus Zuid-Soedan dat in 2011 onafhankelijk werd. Westelijke Sahara hebben we hier weggelaten, want de status is omstreden (Marokko beschouwt het als eigen grondgebied, ongeveer 80 landen erkennen het wel als zelfstandige staat). Voor de Olympische Spelen en de FIFA loopt het allemaal nog anders. Wat wel vast staat: Afrika is goed voor 28% van alle landen ter wereld.

De koloniale grenzen die er nog steeds liggen

Bijna alle Afrikaanse grenzen zijn op de Berlijnse Conferentie van 1884-1885 met een liniaal getrokken door Europese mogendheden. Vandaar al die rechte lijnen op de kaart. Egypte-Soedan, Algerije-Libië, Namibië-Botswana: kaarsrecht. Etnische groepen werden in tweeën gesneden, vijanden bij elkaar geplaatst. Dat verklaart een groot deel van de naoorlogse conflicten op het continent. Slechts één bestaande Afrikaanse staat is door Europa nooit gekoloniseerd: Ethiopië. Liberia werd opgericht door bevrijde Amerikaanse slaven en kwam dus ook niet in koloniaal bezit.

De vier landen die de naam veranderden

Burkina Faso heette tot 1984 Boven-Volta. Eswatini was tot 2018 Swaziland (de koning vond Swaziland te koloniaal klinken en bovendien werd het verward met Switzerland). Zuid-Soedan splitste in 2011 af van Soedan na een referendum. Sao Tomé en Príncipe is geen naamsverandering maar de officiële volledige naam: het bestaat uit twee hoofdeilanden, beide vrijwel altijd vergeten in quizzen. Cabo Verde wordt sinds 2013 internationaal alleen nog onder de Portugese naam aangeduid (in plaats van Kaapverdië, dat werkt bij ons ook nog).

De zes eilandstaten die nooit op de kaart staan

Kaapverdië (10 eilanden voor de kust van Senegal), Sao Tomé en Príncipe (in de Golf van Guinea), Equatoriaal-Guinea (gedeeltelijk eilandstaat, met de hoofdstad Malabo op het eiland Bioko), Comoren (drie eilanden tussen Madagaskar en Mozambique), Madagaskar (vierde grootste eiland ter wereld), Mauritius (oostelijk van Madagaskar, ooit door Nederlanders ontdekt) en de Seychellen (115 eilanden noordoostelijk van Madagaskar). Die maken samen het verschil tussen 48 en 54 in deze quiz.

Hoe de regio’s liggen

• Noord-Afrika. Marokko, Algerije, Tunesië, Libië, Egypte. Vijf langs de Middellandse Zee, allemaal islamitisch.
• Sahel. Mauritanië, Mali, Niger, Tsjaad, Soedan, Zuid-Soedan. De strook ten zuiden van de Sahara. Politiek instabiel.
• West-Afrika. Senegal, Gambia, Guinee-Bissau, Guinee, Sierra Leone, Liberia, Ivoorkust, Ghana, Togo, Benin, Nigeria, plus Burkina Faso in het binnenland. Twaalf landen, dichtbevolkte kuststrook.
• Centraal-Afrika. Kameroen, Centraal-Afrikaanse Republiek, beide Congo’s (Brazzaville en Kinshasa), Gabon, Equatoriaal-Guinea, Sao Tomé. Tropisch regenwoud.
• Hoorn van Afrika en Oost-Afrika. Ethiopië, Eritrea, Djibouti, Somalië, Kenia, Oeganda, Tanzania, Rwanda, Burundi. Negen landen, hoge centrale plateaus.
• Zuidelijk Afrika. Angola, Zambia, Malawi, Mozambique, Zimbabwe, Botswana, Namibië, Zuid-Afrika, Lesotho, Eswatini. Lesotho en Eswatini zijn enclaves omringd door Zuid-Afrika.

Landen die mensen verwisselen

• Niger en Nigeria. Klinkt bijna hetzelfde maar zijn twee verschillende landen. Niger ligt erboven, is grotendeels Sahara, ongeveer 25 miljoen inwoners, hoofdstad Niamey. Nigeria ligt eronder aan de Atlantische kust, is veel groter (230 miljoen inwoners, het volkrijkste land van Afrika), hoofdstad Abuja. De namen komen allebei van de rivier de Niger, vandaar.
• De twee Congo’s. Democratische Republiek Congo (DRC, hoofdstad Kinshasa, ruim 100 miljoen inwoners, voormalig Zaïre, voormalig Belgisch Congo) en Republiek Congo (hoofdstad Brazzaville, 6 miljoen inwoners, voormalig Frans Congo). De twee hoofdsteden liggen recht tegenover elkaar aan de Kongo-rivier. DRC is een van de grootste landen van Afrika, Republiek Congo is veel kleiner.
• De twee Guinea’s en Equatoriaal-Guinea. Guinee (voormalig Frans, hoofdstad Conakry), Guinee-Bissau (voormalig Portugees, hoofdstad Bissau) en Equatoriaal-Guinea (voormalig Spaans, hoofdstad Malabo op een eiland). Drie verschillende landen, alle drie aan de Atlantische kust maar niet aan elkaar grenzend. Plus Papoea-Nieuw-Guinea in Oceanië, wat verwarrender maakt.
• Mauritius, Mauretanië en Madagaskar. Eilandstaat Mauritius ligt oostelijk van Madagaskar in de Indische Oceaan, ongeveer 1,3 miljoen inwoners. Mauretanië is een groot Saharaland in West-Afrika, geen eiland, 4,8 miljoen inwoners. Madagaskar is de grote eilandstaat zelf, vierde grootste eiland ter wereld.
• Tsjaad en Tunesië. Klinken niet zo op elkaar, maar de namen worden in topografie-quizzen door elkaar getikt. Tsjaad ligt diep in het binnenland tussen Libië, Soedan en Niger. Tunesië is een mini-mediterraan land tussen Algerije en Libië aan de Middellandse Zee.

Tips om Afrikaanse landen sneller te leren

• Begin in het noorden en werk naar beneden. Marokko, Algerije, Tunesië, Libië, Egypte. Daarna de Sahel-strook eronder, dan West-Afrika langs de kust, dan Centraal-Afrika rond de evenaar, dan Oost-Afrika en de Hoorn, en als laatste Zuidelijk Afrika. Per regio twaalf tot vijftien tegelijk.
• De eilandstaten (Kaapverdië, Sao Tomé en Príncipe, Comoren, Madagaskar, Mauritius, Seychellen) zijn de zes die de meeste mensen vergeten. Doe ze als groep aan het eind.
• Lesotho en Eswatini zijn allebei enclaves in Zuid-Afrika. Klein, makkelijk over te slaan, maar ze tellen wel mee.
• We accepteren oude én nieuwe namen. Swaziland voor Eswatini, Cabo Verde voor Kaapverdië, Boven-Volta voor Burkina Faso werkt niet (te oud), maar de Engelse Cape Verde wel.

Vaak gestelde vragen

Waarom heeft Afrika zoveel kleine landen?

Door de Berlijnse Conferentie van 1884-1885. Europese mogendheden verdeelden in een paar maanden tijd het hele continent onder elkaar, zonder rekening te houden met etnische groepen, taalgebieden of bestaande grenzen. Veel landen werden zo opgeknipt om te passen in koloniale belangen. Toen die landen tussen 1950 en 1980 onafhankelijk werden, behielden ze de koloniale grenzen omdat het te ingewikkeld was om opnieuw te tekenen. Dat verklaart waarom kleine landjes als Gambia (slechts 50 kilometer breed) of Lesotho (omringd door één buurland) zelfstandige staten zijn.

Wat is het grootste land van Afrika?

Algerije, met 2,38 miljoen vierkante kilometer. Dat is groter dan heel West-Europa bij elkaar. Op de tweede plek de Democratische Republiek Congo (2,34 miljoen km²), op drie Soedan (1,86 miljoen km²), op vier Libië (1,76 miljoen km²) en op vijf Tsjaad (1,28 miljoen km²). Vier van de top vijf liggen voor het grootste deel in de Sahara of Sahel, wat verklaart waarom Afrika dunbevolkter aanvoelt dan het is.

Welk Afrikaans land werd nooit gekoloniseerd?

Ethiopië. Het sloeg in 1896 een Italiaanse invasie af bij de Slag bij Adwa, een van de weinige militaire overwinningen van een Afrikaans leger op een Europees leger in de negentiende eeuw. Tussen 1936 en 1941 werd het wel kort bezet door fascistisch Italië, maar dat wordt over het algemeen niet als koloniale periode geteld. Liberia is een geval apart: opgericht in 1847 door bevrijde Amerikaanse slaven en daardoor nooit Europees bezit geweest.

Hoort Madagaskar bij Afrika?

Ja, politiek en geografisch. Madagaskar is een eilandstaat in de Indische Oceaan, ongeveer 400 kilometer oostelijk van Mozambique. Het is het vierde grootste eiland ter wereld. Cultureel is het minder eenduidig: een groot deel van de bevolking heeft Austronesische voorouders die vanuit Indonesië via Indische Oceaan kwamen, en de taal (Malagasi) is verwant aan talen uit Borneo. Voor topografie-quizzen geldt het als Afrikaans land.

Andere quizzen die hier bij passen

Vlaggen in plaats van kaart? Doe de Afrikaanse vlaggen. Of focus op de hoofdsteden met Hoofdsteden van Afrika. Of probeer een ander continent: Noem alle landen van Europa of Noem alle landen van Azië.