Noem alle landen van Oceanië

Veertien landen op een derde van de aarde

De Stille Oceaan beslaat ongeveer een derde van het aardoppervlak. Het is groter dan al het landoppervlak van de wereld bij elkaar. En toch tellen we maar 14 erkende landen in die enorme regio. Twee daarvan (Australië en Nieuw-Zeeland) zijn samen goed voor 90% van het oppervlak en 75% van de bevolking. De andere twaalf zijn eilandstaten met soms minder dan 20.000 inwoners. Tuvalu heeft er 11.000, Nauru 12.000, Palau 18.000. Dat zijn kleinere aantallen dan veel Nederlandse dorpen.

Melanesië, Micronesië, Polynesië

De Stille Oceaan-eilanden worden traditioneel in drie groepen verdeeld op basis van geografie en cultuur. Melanesië (“zwarte eilanden”, verwijzend naar de huidskleur van de oorspronkelijke bewoners) bestaat uit Papoea-Nieuw-Guinea, Salomonseilanden, Vanuatu en Fiji. Micronesië (“kleine eilanden”) bestaat uit Micronesia, Marshalleilanden, Palau, Nauru en Kiribati. Polynesië (“vele eilanden”) loopt vanaf Nieuw-Zeeland over de hele Stille Oceaan en bevat Samoa, Tonga en Tuvalu (plus territoria zoals Hawaï en Frans-Polynesië die geen eigen staat zijn).

Eilanden die langzaam verdwijnen

Tuvalu, de Marshalleilanden en Kiribati liggen allemaal nog geen vijf meter boven zeeniveau. Bij stijgende zeespiegel zijn dat de eerste landen die letterlijk onder water verdwijnen. Tuvalu is bezig met een digitale versie van zichzelf op te bouwen, zodat het land cultureel kan blijven bestaan ook als het fysiek wegvalt. Kiribati kocht al land op in Fiji als verzekering. Nauru was ooit een van de rijkste landen ter wereld per hoofd door fosfaatmijnbouw. Daarna kwam de val: het hele eiland werd uitgegraven, het binnenland is nu onbewoonbaar.

Papoea-Nieuw-Guinea, het rare eiland

Op het op één na grootste eiland ter wereld (Nieuw-Guinea) liggen twee landen. De oostelijke helft is Papoea-Nieuw-Guinea, een zelfstandig land met 9 miljoen inwoners en ongeveer 850 talen. Acht-honderd-vijftig. Dat is een vijfde van alle talen ter wereld in één land. De westelijke helft is een provincie van Indonesië (Papoea en West-Papoea, samen ongeveer 5 miljoen mensen). De grens is volkomen recht en is in 1828 door Nederland (Indonesische kant) en in 1885 door Duitsland en Brittanië (Papoea-kant) getrokken.

Landen die mensen verwisselen

• Australië en Oostenrijk. Klassieke verwisseling, vooral in het Engels (Australia en Austria). In het Nederlands minder problematisch, maar het komt voor. Australië is het continent-eiland in de Stille Oceaan, Oostenrijk een Centraal-Europees land tussen Duitsland en Italië.
• Salomonseilanden en Samoa. Twee Pacifische eilandstaten die met een S beginnen. Salomonseilanden ligt ten oosten van Papoea-Nieuw-Guinea, ongeveer 700.000 inwoners. Samoa is veel verder oostelijk in Polynesië, kleiner (220.000 inwoners). Tussen die twee in zit nog Vanuatu (300.000 inwoners) en Fiji (920.000).
• Micronesia (het land) en Micronesië (de regio). Verwarrend: Micronesië is een geografische regio in de noordelijke Stille Oceaan met vijf landen erin (Micronesia, Marshalleilanden, Palau, Nauru, Kiribati). Micronesia (officieel: Federated States of Micronesia) is één van die landen, met 105.000 inwoners verspreid over vier hoofdeilandgroepen.
• Papoea-Nieuw-Guinea en Papoea (Indonesisch). Twee delen van hetzelfde eiland. Het oostelijke deel is het zelfstandige land Papoea-Nieuw-Guinea. Het westelijke deel zijn de Indonesische provincies Papoea en West-Papoea (sinds 2022 opgesplitst in zes provincies). Vroeger heette dat Nederlands Nieuw-Guinea, tot Nederland het in 1962 aan Indonesië overdroeg.
• Tuvalu en Tonga. Beide kleine T-landjes in Polynesië. Tuvalu is een van de kleinste landen ter wereld (11.000 inwoners, 26 km²). Tonga is groter (105.000 inwoners) en is het laatste Polynesische koninkrijk dat nog steeds een koning heeft.

Tips om Oceanische landen sneller te leren

• Begin met de twee grote: Australië en Nieuw-Zeeland. Dat is al 2 van de 14.
• Daarna Melanesië, ten noorden en oosten van Australië: Papoea-Nieuw-Guinea, Salomonseilanden, Vanuatu, Fiji. Dat is nummer 3 tot 6.
• Polynesië verder de Stille Oceaan in: Samoa, Tonga, Tuvalu. Drie kleine. Hawaï en Frans-Polynesië zijn geen aparte landen dus die tellen niet mee.
• Micronesië in het noorden: Micronesia, Marshalleilanden, Palau, Nauru, Kiribati. Vijf landen die bijna allemaal uit atollen bestaan. Dit is de groep die mensen vrijwel altijd kwijt zijn.
• Onthoud dat we maar 14 erkende landen tellen. Frans-Polynesië, Nieuw-Caledonië, de Cookeilanden, Niue en Tokelau zijn geen onafhankelijke staten.

Vaak gestelde vragen

Waarom is Australië zowel een continent als een land?

Geografisch wordt Australië gezien als het kleinste continent ter wereld, los van Azië en Antarctica. Het land Australië beslaat dat hele continent. Maar in de bredere zin spreken we van Oceanië als overkoepelende regio die naast Australië ook Nieuw-Zeeland, Melanesië, Micronesië en Polynesië omvat. In sommige indelingen wordt Australië gerekend tot Oceanië als geheel, in andere is het apart. In onze quiz hanteren we Oceanië als regio van 14 landen.

Welk Oceanisch land heeft de minste inwoners?

Tuvalu, met ongeveer 11.000 mensen. Daarna komen Nauru (12.000), Palau (18.000) en de Marshalleilanden (42.000). Dat zijn cijfers die je voor een Nederlandse gemeente nog klein zou noemen. Tuvalu bestaat uit negen atollen samen 26 vierkante kilometer groot, met de hoogste punt op 4,6 meter boven zeeniveau.

Verdwijnen die kleine eilanden echt door klimaatverandering?

Tuvalu, Kiribati en de Marshalleilanden liggen allemaal minder dan vijf meter boven zeeniveau. Bij een stijging van een meter (verwacht binnen deze eeuw) verdwijnt al een groot deel van hun bewoonbare oppervlak. Tuvalu is in 2022 begonnen met een digitale versie van zichzelf te bouwen in de metaverse, zodat het land als cultuur en juridische entiteit kan voortbestaan ook als de fysieke eilanden onder water staan. Kiribati heeft eerder al 20 km² grond op Fiji gekocht als noodoplossing.

Waarom telt Hawaï niet mee?

Hawaï is geografisch een Polynesisch eilandengroep en hoort dus tot Oceanië. Maar politiek is het sinds 1959 een staat van de Verenigde Staten, geen onafhankelijk land. In topografie-quizzen tellen we alleen erkende soevereine staten mee. Dezelfde logica geldt voor Frans-Polynesië (overzees gebied van Frankrijk), Nieuw-Caledonië (Frankrijk), Pitcairn (Britse overzeese gebieden) en de Cookeilanden (geassocieerd met Nieuw-Zeeland).

Andere quizzen die hier bij passen

Vlaggen in plaats van kaart? Doe de Oceanische vlaggen. Of focus op de hoofdsteden met Hoofdsteden van Oceanië. Of probeer een ander continent: Noem alle landen van Azië.